You are here

Glosariusz

Jaka jest różnica między „luką kompetencyjną”, „zapotrzebowaniem na wykwalifikowaną” kadrę i „niedoborem wykwalifikowanych pracowników”? Czy zbyt „niskie kwalifikacje” są synonimem zbyt „niskiego wykształcenia” lub zbyt „niskich umiejętności”? Co oznacza termin „umiejętności ekologiczne”?

Wielojęzyczny glosariusz zawiera 130 najważniejszych terminów z zakresu europejskiej polityki edukacji i szkolenia. Stanowi poszerzoną i zaktualizowaną wersję publikacji: Terminology of European education and training policy (2008) oraz Terminologia polityki kształcenia zawodowego (2004). Uwzględnia też nowe priorytety polityki unii europejskiej, przede wszystkim w dziedzinie analizy potrzeb dotyczących umiejętności i kompetencji.

Definicje nowych terminów opracowano we współpracy z ekspertami z „Działu Badań i Strategii” Cedefop.

Mamy nadzieję, iż niniejsza praca ułatwi komunikację specjalistom zajmującym się tematyką edukacji i szkolenia w Europie, przede wszystkim twórcom polityki w tej dziedzinie.

Pobierz glosariusz w formacie pdf

Źródła

A | C | D | E | F | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z
  • akredytacja organizatora kształcenia lub szkolenia

    Definicja: 

    Proces zapewniania jakości kształcenia, który polega na oficjalnym uznaniu przez właściwe instytucje lub organizacje zawodowe, że organizator ten spełnia wymagane kryteria.

    Źródło: 
    adapted from Canadian Information Centre for International Credentials.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • akredytacja programu kształcenia lub szkolenia zawodowego

    Definicja: 

    Proces zapewniania jakości kształcenia, który polega na oficjalnym uznaniu przez właściwe ciała legislacyjne lub organizacje zawodowe programu kształcenia lub szkolenia zawodowego spełniającego wymagane kryteria.

    Źródło: 
    za Canadian Information Centre for International Credentials.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • analiza potrzeb szkoleniowych

    Definicja: 

    Systematyczna ocena obecnych i przyszłych potrzeb w zakresie umiejętności, przy uwzględnieniu dostępnych umiejętności, dokonywana w celu wdrożenia skutecznej strategii szkoleniowej.

    Komentarz: 
    • Analiza potrzeb szkoleniowych opiera się na:
      • rozpoznawaniu zapotrzebowania na nowe umiejętności;
      • ocenie umiejętności posiadanych aktualnie przez pracowników;
      • ocenie luk kompetencyjnych i niedoborów wykwalifikowanych pracowników.
    • Analiza potrzeb szkoleniowych może być przeprowadzana na poszczególnych osobach, na poziomie różnych instytucji, w obrębie danej branży, kraju lub na szczeblu międzynarodowym; może skupiać się na analizie ilościowej i jakościowej (np. poziom i rodzaj szkolenia) i sprawdzać, czy dane szkolenie charakteryzuje skuteczność oraz efektywność kosztowa.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • atrakcyjność kształcenia i szkolenia zawodowego (VET)

    Definicja: 

    Zdolność kształcenia i szkolenia zawodowego do:

    • zachęcania do świadomego wyboru kształcenia i szkolenia zawodowego;
    • oferowania kwalifikacji dających perspektywę rozwoju kariery zawodowej;
    • zachęcania / przekonywania pracodawców do zatrudniania osób z dyplomami zawodowymi.
    Komentarz: 

    atrakcyjność VET zależy od różnych czynników, takich jak:

    • wizerunek kształcenia i szkolenia zawodowego oraz prestiż kształcenia zawodowego i szkoleń na równy innym ścieżkom kształcenia;
    • elastyczność ścieżek kształcenia, umożliwiających mobilność pomiędzy kształceniem i szkoleniem zawodowym i kształceniem ogólnym;
    • jakość oferty kształcenia i szkolenia zawodowego;
    • zaangażowanie zainteresowanych podmiotów, w tym partnerów społecznych, w zarządzanie system kształcenia i szkolenia zawodowego.
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • audyt kompetencji / bilans kompetencji

    Definicja: 

    Analiza wiedzy, umiejętności i kompetencji jednostki, w tym również jej zdolności i motywacji, mająca na celu zdefiniowanie planu zawodowego oraz/lub opracowanie reorientacji zawodowej bądź planu kształcenia.

    Komentarz: 

    celem audytu jest udzielenie pomocy jednostce w:

    • przeprowadzeniu analizy przebiegu kariery zawodowej;
    • dokonaniu samooceny pozycji zawodowej na rynku pracy;
    • przygotowaniu się do walidacji efektów uczenia się uzyskanych w kształceniu nieformalnym lub incydentalnym;
    • zaplanowaniu ścieżki zawodowej.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008, based on Code du travail français, 2003.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • certyfikacja / poświadczenie efektów uczenia się

    Definicja: 

    Proces wydawania świadectwa, dyplomu lub tytułu, w którym potwierdza się, że zbiór uzyskanych efektów uczenia się (wiedza, know-how, umiejętności i/lub kompetencje) został oceniony przez właściwą instytucję w oparciu o wcześniej zdefiniowane standardy.

    Komentarz: 

    certification may validate the outcome of learning acquired in formal, non-formal or informal settings.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • dezaktualizacja umiejętności

    Definicja: 

    Sytuacja, w której wiedza i umiejętności posiadane przez daną osobę ulegają dezaktualizacji.

    Komentarz: 

    w jęz. angielskim termin ten jest także stosowany w literaturze do opisu sytuacji, w której umiejętności i kwalifikacje umysłowe bądź fizyczne zmniejszają się wskutek atrofii lub zużywają się.

    Źródło: 
    Cedefop; De Grip, A., van Loo, J. (2007).
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • dialog społeczny

    Definicja: 

    Proces komunikacji między partnerami społecznymi w celu wspierania konsultacji i negocjacji w sprawie porozumień zbiorowych.

    Komentarz: 
    • dialog społeczny może być dwustronny (między reprezentantami pracowników i pracodawców) lub trójstronny (z udziałem przedstawicieli władzy I / lub samorządu, organizacji pozarządowych, itp.);
    • dialog społeczny może odbywać się na różnych poziomach (na szczeblu instytucjonalnym / branżowym / międzybranżowym lub lokalnym / regionalnym / państwowym / międzypaństwowym);
    • na szczeblu międzynarodowym dialog społeczny może być dwustronny, trójstronny lub wielostronny w zależności od liczby zaangażowanych państw.
    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • doskonalenie zawodowe personelu szkolącego / kadry dydaktycznej

    Definicja: 

    Szkolenie teoretyczne lub praktyczne obejmujące grupę docelową, którą stanowią nauczyciele, instruktorzy lub osoby prowadzące szkolenia.

    Komentarz: 

    szkolenie personelu szkolącego:

    • skierowane jest do kadry nauczycielskiej lub szkoleniowej, czyli osób które: (i) albo wykonują zawód etatowego nauczyciela lub instruktora / szkoleniowca; (ii) są specjalistami w danej dziedzinie i sprawują nadzór nad praktykantami w danym środowisku pracy (nauczyciele lub instruktorzy niezawodowi);
    • obejmuje szeroki zakres umiejętności: np. wiedza charakterystyczna dla danej dziedziny (ogólna, techniczna lub naukowa); umiejętności pedagogiczne, psychologiczne i socjologiczne; umiejętności w zakresie zarządzania; znajomość środowiska pracy; oraz wiedza dotycząca systemów szkoleniowych i grup docelowych;
    • obejmuje również szkolenie w zakresie planowania kursu oraz realizacji i treści szkoleń, czyli przekazywania wiedzy, know-how i umiejętności.
    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • dostęp do kształcenia i szkolenia (zawodowego)

    Definicja: 

    Warunki, okoliczności lub wymagania (np. kwalifikacje, poziom wykształcenia, kompetencje, doświadczenie zawodowe, itd.) determinujące przyjęcie do instytucji edukacyjnych i uczestnictwo w oferowanych przez nie programach.

    Źródło: 
    Źródło: za Unesco, 1995.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • drożność systemów edukacji i szkoleń

    Definicja: 

    Zdolnośc systemu edukacji i szkolenia do zapewnienia uczącym się:

    • dostępu do różnych ścieżek (programów, poziomów kształcenia) i systemów oraz poruszania się między nimi;

    • walidacji efektów uczenia się odbytego w innym systemie lub w kontekście pozaformalnym/incydentalnym.

    Komentarz: 
    • drożność systemów można zwiększyć poprzez:
      • wprowadzenie modułowych ścieżek kształcenia oraz zdefiniowanie jednostek efektów uczenia się;
      • utworzenie ram kwalifikacji umożliwiająch powiązanie ze soba różnych kwalifikacji, co co przyczynia się do lepszego rozumienia kwalifikacji wewnątrz poszczególnych krajów i między nimi;
      • wprowadzenie systemu punktowego;
    • drożność systmów można opisać w kategoriach kierunku (pionowa/pozioma), kryteriów dostepu (indywidualne lub zbiorowe), przyjęć lub wyłączeń, szczebla formalizacji (na przykład na poziomie poszczególnych instytucji bądź systemu).
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • e-learning / nauczanie za pośrednictwem nośników elektronicznych

    Definicja: 

    Kształcenie (nauczanie) z wykorzystaniem technologii informacji i komunikacji (TIK).

    Komentarz: 
    • e-learning nie ogranicza się do obszaru ‘kultury informatycznej’ (digital literacy) tj. nauki podstawowych umiejętności z dziedziny TIK. Może również obejmować różnorodne formy i metody kształcenia, wykorzystujące oprogramowanie komputerowe, CD-romy, Internet (w tym nauczanie w sieci) lub inne nośniki elektroniczne bądź media interaktywne;
    • e-learning może być wykorzystywany jako narzędzie do kształcenia i szkolenia na odległość, ale również jako wsparcie w nauczaniu bezpośrednim (tradycyjnym).
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • efekty uczenia się

    Definicja: 

    Całokształt wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji, które nabyła osoba (nauczana) i które jest w stanie zademonstrować po zakończeniu procesu dydaktycznego - formalnego, pozaformalnego lub nieformalnego.

    lub

    Stwierdzenie tego, co uczący się wie, rozumie i potrafi wykonać po zakończeniu procesu kształcenia, w kategoriach wiedzy, umiejętności i kompetencji.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • Europass

    Definicja: 

    Ramy Europass obejmują portfolio pięciu dokumentów, które pomagają obywatelom lepiej zaprezentować swoje umiejętności i kwalifikacje, po to aby ułatwić im przemieszczanie się w poszukiwaniu zatrudnienia lub w celach edukacyjnych na terenie Europy.

    • CV oraz Paszport Językowy wypełniane są samodzielnie przez osoby zainteresowane:
    • pozostałe trzy dokumenty mogą zostać wydane osobom, które uzyskały doświadczenie w zakresie mobilności (Europass mobilność), odbyły kształcenie formalne lub szkolenie zawodowe Suplement do Dyplomu / Świadectwa Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe), lub kształciły się na poziomie szkolnictwa wyższego (Suplement do Dyplomu).
    Komentarz: 

    Europass promuje uznanie efektów uczenia się uzyskanych w systemie kształcenia formalnego, na równi z wynikami osiągniętymi w kształceniu pozaformalnym i nieformalnym.

    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Europejski system transferu i akumulacji punktów (ECTS)

    Definicja: 

    System umożliwiający opisanie w usystematyzowany sposób programu kształcenia wyższego poprzez przyporządkowanie punktów do jego części składowych (tj. moduły, cykle zajęć z poszczególnych przedmiotów, praktyki, praca dyplomowa/rozprawa), po to aby:

    • programy studiów były czytelne i łatwo porównywalne dla wszystkich studentów, zarówno krajowych, jak i zagranicznych;
    • sprzyjać mobilności studentów i uznawaniu walidacja efektów uczenia się;
    • umożliwić uczelniom opracowywanie programów studiów oraz ich uaktualnianie.
    Komentarz: 

    Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów (ECTS) jest systemem koncentrującym się na nakładzie pracy studenta potrzebnym do osiągnięcia założonych w programie efektów uczenia się. W większości przypadków, nakład pracy studenta wynosi od 1 500 do 1 800 godzin w roku akademickim, co oznacza, że jeden punkt odpowiada 25-30 godzinom pracy. Podobne efekty uczenia się uzyskane przez studenta w innych warunkach kształcenia, mogą zostać uznane przez instytucję przyznającą stopnie naukowe/tytuły, która przyzna im za nie punkty.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008, za European Commission, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • Europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET)

    Definicja: 

    Ramy techniczne służące przenoszeniu, walidacji oraz w niektórych sytuacjach akumulacji efektów uczenia się jednostek w celu zdobycia kwalifikacji. Narzędzia i metodologia ECVET obejmują opis kwalifikacji w jednostkach efektów uczenia się z odpowiadającymi im punktami, procesem przenoszenia i akumulacji punktów oraz stosownych dokumentów, takich jak porozumienia o programie zajęć, wyciągi z indeksu oraz przewodnikami ECVET.

    Komentarz: 

    Celem systemu ECVET jest promowanie:

    • mobilności pojedynczych osób w trakcie nauki zawodu;
    • mobilności pojedynczych osób w trakcie nauki zawodu;
    • realizacji celów programu uczenia się przez całe życie;
    • przejrzystości kwalifikacji;
    • wzajemnego zaufania i współpracy pomiędzy wszystkimi podmiotami działającymi w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego w Europie.

    W systemie ECVET kwalifikacje rozumiane są jako efekty uczenia się (wiedza, umiejętności i/lub kompetencje), uzyskiwane w formie podlegających transferowi i akumulacji jednostek edukacyjnych, którym przyporządkowane są punkty kredytowe. Punkty rejestrowane są w indywidualnym wykazie osiągnięć.

    Źródło: 
    Cedefop; European Parliament and Council of the European Union, 2009a.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • Europejskie Ramy Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (ERK)

    Definicja: 

    Narzędzie odniesienia dla opisania i porównania poziomów kwalifikacji w systemach kwalifikacji opracowanych na poziomie krajowym, międzynarodowym lub branżowym.

    Komentarz: 
    • główne komponenty ERK to 8 europejskich poziomów odniesienia opisanych poprzez efekty nauczania (połączenie wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji) oraz mechanizmy i zasady dobrowolnej współpracy;
    • osiem wymienionych poziomów obejmuje pełną skalę kwalifikacji począwszy od podstawowego poziomu wiedzy, umiejętności i kompetencji, a skończywszy na kwalifikacjach uzyskanych na najwyższych poziomach akademickiego i zawodowego kształcenia i szkolenia;
    • ERK służy jako mechanizm przekładu między różnymi systemami kwalifikacji.
    Źródło: 
    za European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • Europejskie ramy odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu zawodowym (EQAVET)

    Definicja: 

    Ramy odniesienia mające ułatwić państwom członkowskim UE i państwom uczestniczącym opracowanie, rozwijanie, kierowanie i ocenę jakości swoich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego.

    Komentarz: 

    metodologia zaproponowana przez Ramy opiera się na:

    • cyklu obejmującym cztery fazy (planowanie, wdrażanie, ocena i rewizja) zdefiniowane dla systemów i placówek kształcenia zawodowego;
    • qkryteriach jakościowe i orientacyjnych kryteriach dla każdej z faz cyklu;
    • wspólnych wskaźnikach służących ocenie celów, metod, procedur i rezultatów kształcenia – niektóre z nich są oparte na danych statystycznych, inne dotyczą jakości.
    Źródło: 
    Cedefop, za European Parliament and Council of the European Union, 2009(b).
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • ewaluacja kształcenia I szkolenia

    Definicja: 

    Ocena wartości organizacji, programu nauczania lub polityki edukacyjnej według ustalonych kryteriówi i standardów ( np. takich jak ich znaczenie czy efektywność)..

    Źródło: 
    Cedefop, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • facylitator nauczania / moderator

    Definicja: 

    Każdy, kto promuje zdobywanie wiedzy i umiejętności tworząc warunki, które sprzyjają kształceniu – w tym osoby sprawujące funkcje nauczyciela, instruktora, opiekuna, czy doradcy. Facylitator pomaga uczącemu się udzielając mu w trakcie nauki wskazówek, opiniując i doradzając.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • indywidualne konto edukacyjne/szkoleniowe

    Definicja: 

    System inicjatyw publicznych, które mają służyć zachęcaniu osób dorosłych do podejmowania kształcenia. Adresatami działań podejmowanych w tym zakresie są na przykład osoby, które nie skorzystały jeszcze z kształcenia lub szkolenia finansowanego ze środków publicznych.

    Komentarz: 

    indywidualne konta edukacyjne mają na celu zwiększenie zaangażowania osób w pracę nad własnym rozwojem zawodowym i osobistym, poprzez udzielanie im wsparcia finansowego lub poświęcanie czasu, który uczący się mogą spędzić w wybranych przez siebie placówkach.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • instruktor / szkoleniowiec / trener

    Definicja: 

    Każdy, kto realizuje jedno lub więcej zadań związanych (teoretycznie lub praktycznie) ze szkoleniem w instytucji oświatowej, szkoleniowej lub w miejscu pracy

    Komentarz: 
    • wyróżniamy dwie kategorie instruktorów:
      • instruktorów zawodowych, czyli takich, których rodzaj zajęcia może być zbieżny z funkcją nauczyciela w placówce szkolenia zawodowego;
      • instruktorów niezawodowych, czyli specjalistów rozmaitych profesji, którzy w ramach obowiązków zawodowych prowadzą okresowe szkolenia – w miejscu pracy (jako mentorzy i opiekunowie nowych pracowników i praktykantów lub jako instruktorzy) bądź poza nim (w formie zleconych usług zewnętrznych dla instytucji szkoleniowych);
    • instruktorzy mają do wykonania szereg zadań, takich jak:
      • opracowanie programu zajęć szkoleniowych;
      • organizacja i realizacja tych zajęć;
      • przeprowadzenie samego szkolenia, tj. przekazanie wiedzy ogólnej, praktycznej i umiejętności;
      • pomoc praktykantom (w formie porad, instrukcji i komentarzy) w celu rozwoju ich umiejętności.
    Źródło: 
    Cedefop, 2004; AFPA, 1992.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • instytucja poświadczająca kwalifikacje

    Definicja: 

    Instytucja uprawniona do wydawania dokumentów poświadczających zdobyte kwalifikacje (świadectw, dyplomów lub tytułów), które to dokumenty formalnie uwierzytelniają dokonania jednostki zgodnie ze standardową procedurą oceny.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • integracja społeczna / inkluzja społeczna

    Definicja: 

    Włączanie jednostek (lub grup osób) do uczestnictwa w życiu społecznym jako obywateli lub uczestników sieci społecznych powiązań. Integracja społeczna jest silnie związana z integracją ekonomiczną i zawodową.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • jednostka efektów uczenia się (ECVET)

    Definicja: 

    Składnik kwalifikacji, obejmujący spójny zbiór wiedzy, umiejętności i kompetencji, poddający się ocenie i walidacji;

    lub

    Zbiór wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji, które razem składają się na spójny element kwalifikacji. Jednostka to najmniejszy składnik kwalifikacji, który można poddać ocenie, transferowi oraz ewentualnie certyfikacji. Jednostka może być specyficzna dla jednej kwalifikacji lub wspólna dla kilku kwalifikacji.

    Komentarz: 

    cechy jednostek (zawartość, rozmiar, łączna liczba wszystkich jednostek składających się na daną kwalifikację itd.) definiowane są przez właściwe instytucje odpowiedzialne za dany poziom kwalifikacji. Definicja i opis jednostek mogą się różnić w zależności od systemów kwalifikacji oraz procedur właściwych dla danej instytucji. W systemie ECVET zaproponowano więc, aby w opisie każdej jednostki uwzględniono:

    • ogólną nazwę jednostki;
    • wiedzę, umiejętności i kompetencje składające się na daną jednostkę;
    • kryteria oceny efektów uczenia się definiujących daną jednostkę.
    Źródło: 
    European Parliament and Council of the European Union, 2009a; Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kapitał ludzki

    Definicja: 

    Zasób wiedzy, umiejętności, kompetencji i atrybutów jednostki, które zapewniają poprawę jakości życia osobistego, społecznego oraz sytuacji materialnej.

    Źródło: 
    OECD, 2001.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • know-how

    Definicja: 

    Praktyczna umiejętność lub wiedza.

    Źródło: 
    za New Oxford Dictionary of English, 2001.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kompetencje

    Definicja: 

    Umiejętność odpowiedniego stosowania efektów uczenia się w określonym kontekście (w nauce lub pracy, w rozwoju zawodowym lub osobistym).

    lub

    Oznaczają udowodnioną zdolność stosowania wiedzy, umiejętności i zdolności osobistych, społecznych lub metodologicznych okazywaną w pracy lub nauce oraz w karierze zawodowej i osobistej.

    Komentarz: 

    znaczenie terminu 'kompetencja' nie ogranicza się wyłącznie do aspektów kognitywnych (w tym, do stosowania teorii, koncepcji czy też wiedzy ukrytej); obejmuje ono również aspekty funkcjonalne (w tym umiejętności techniczne), cechy interpersonalne (np. umiejętności społeczne i organizacyjne) oraz wartości etyczne.

    Źródło: 
    Cedefop; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kompetencje informatyczne / kompetencje cyfrowe / kultura informatyczna

    Definicja: 

    Umiejętność biegłego korzystania z technologii informacji i komunikacji (TIK).

    Komentarz: 

    kompetencje cyfrowe wymagają posiadania podstawowych umiejętności w zakresie TIK: wykorzystywania komputerów do wyszukiwania, oceny, przechowywania, tworzenia, prezentowania i wymiany informacji oraz do komunikowania się i uczestniczenia w sieciach współpracy za pomocą Internetu.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2006.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • korzyści z kształcenia i szkolenia

    Definicja: 

    Społeczno-ekonomiczna wartość edukacji i szkolenia.

    Komentarz: 
    • korzyści płynące z kształcenia i szkolenia dzielą się na prywatne, czyli takie, które czerpią osoby prywatne, przedsiębiorstwa lub instytucje, oraz publiczne: czyli takie, które odnosi cały region, gospodarka lub społeczeństwo;
    • os benefícios podem ser financeiros (remunerações) ou socio-económicos (saúde, bem-estar, coesão social e diminuição da criminalidade, emprego, produtividade, crescimento).
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • kształcenie dorosłych / oświata dorosłych

    Definicja: 

    Kształcenie ogólne lub zawodowe skierowane do osób dorosłych po odbyciu kształcenia i szkolenia wstępnego oraz kształcenia w celach zawodowych i/lub osobistych, które ma zapewnić:

    • kształcenie ogólne dla dorosłych w dziedzinach ich szczególnych zainteresowań (np. w ramach uniwersytetów otwartych);
    • kształcenie wyrównawcze w zakresie umiejętności podstawowych (tj. umiejętność czytania i pisania, znajomość arytmetyki), które nie zostały nabyte w okresie kształcenia i szkolenia wstępnego;
    • dostęp do kwalifikacji nieuzyskanych (z różnych powodów) w okresie kształcenia i szkolenia wstępnego;
    • nabywanie, udoskonalanie lub uaktualnianie wiedzy, umiejętności lub kompetencji w określonej dziedzinie: czyli to, co nazywamy kształceniem ustawicznym.
    Komentarz: 

    termin „kształcenie dorosłych / oświata dorosłych“ jest znaczeniowo zbliżony, choć nie równoznaczny z terminem „kształcenie i szkolenie (zawodowe) ustawiczne”.

    Źródło: 
    za European Training Foundation 1997; Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie formalne

    Definicja: 

    Kształcenie, które odbywa się w sposób zorganizowany i zinstytucjonalizowany (w instytucji kształcenia lub szkolenia zawodowego lub w miejscu pracy) i jest jednoznacznie określane jako nauczanie (w sensie określenia celów, czasu trwania, zasobów). Z punktu widzenia uczestnika kształcenie formalne ma charakter uczenia się zamierzonego (intencjonalnego). Prowadzi zwykle do certyfikacji.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie i szkolenie na odległość

    Definicja: 

    Kształcenie i szkolenie, które odbywa się na odległość dzięki wykorzystaniu środków łączności: książek, radia, telewizji, telefonii, korespondencji pocztowej, komputera lub nagrań wideo.

    Źródło: 
    based on ILO, 1979.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie i szkolenie ustawiczne

    Definicja: 

    Kształcenie i szkolenie osób po okresie nauczania i szkolenia wstępnego lub po ich wejściu w życie zawodowe, prowadzone w celu umożliwienia im:

    • doskonalenia lub aktualizacji wiedzy i/lub umiejętności;
    • nabycia nowych umiejętności z myślą o zmianie ścieżki kariery zawodowej lub przekwalifikowaniu;
    • kontynuacji rozwoju osobistego lub zawodowego.
    Komentarz: 

    kształcenie i szkolenie ustawiczne to część składowa uczenia się przez całe życie, która może obejmować wszelkie formy kształcenia (ogólne, specjalistyczne lub zawodowe, formalne lub nieformalne, itp.) i jest ważnym determinantem zdolności do zatrudnienia.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie i szkolenie wstępne

    Definicja: 

    Kształcenie ogólnokształcące lub kształcenie i szkolenie zawodowe prowadzone w systemie edukacji początkowej, zwykle przed wejściem uczącego się w życie zawodowe.

    Komentarz: 
    • niektóre formy szkolenia prowadzonego po wejściu w życie zawodowe (np. przekwalifikowanie) mogą być uznane za szkolenie wstępne);
    • kształcenie i szkolenie wstępne może być prowadzone na każdym poziomie edukacji ogólnej lub zawodowej (w ramach nauki szkolnej w pełnym wymiarze godzin lub w formie szkolenia alternatywnego) bądź w ramach przysposobienia zawodowego.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie i szkolenie zawodowe (KSZ / VET)

    Definicja: 

    Formy kształcenia i szkolenia, które mają na celu wyposażenie uczestników w wiedzę, know-how, umiejętności i/lub kompetencje wymagane w konkretnych zawodach lub, ogólniej rzecz biorąc, na rynku pracy.

    Źródło: 
    adapted from European Training Foundation, 1997.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie nieformalne / uczenie się incydentalne

    Definicja: 

    Kształcenie wynikające z codziennych sytuacji zaistniałych w środowisku pracy, w rodzinie, w trakcie wypoczynku. Nie jest zorganizowane ani zinstytucjonalizowane (w sensie określenia celów, czasu trwania, zasobów). Z punktu widzenia uczestnika kształcenie nieformalne ma charakter uczenia się mimowolnego (niezamierzonego).

    Komentarz: 
    • efekty uczenia się uzyskane w drodze kształcenia nieformalnego mogą zostać uwierzytelnione lub poświadczone;
    • kształcenie nieformalne bywa też określane jako nauka przez doświadczenie (ang. experiential learning).
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych

    Definicja: 

    Kształcenie i wsparcie pedagogiczne udzielane osobom o specjalnych potrzebach edukacyjnych, dzieciom niepełnosprawnym oraz tym, które z rozmaitych powodów mają trudności w nauce i nie rozwijają się w sposób optymalny.

    Komentarz: 

    Komentarz: obecnie preferowany jest termin „kształcenie osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych”, zamiast pojęcia „kształcenie specjalne”. Poprzedni termin dotyczył głównie nauczania dzieci niepełnosprawnych w placówkach specjalnych, wydzielonych z ogólnego systemu oświaty. W dzisiejszych czasach w wielu krajach duży odsetek dzieci niepełnosprawnych kształci się w placówkach ogólnego systemu oświaty.

    Źródło: 
    za Unesco, 1997.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie otwarte

    Definicja: 

    Kształcenie, które daje uczestnikowi pewną swobodę wyboru tematów, miejsca, tempa i/lub metody nabywania wiedzy.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie po zakończeniu obowiązku szkolnego

    Definicja: 

    Kształcenie podejmowane po zakończeniu edukacji obowiązkowej (minimalne standardy prawne oraz czas trwania obowiązku szkolnego).

    Źródło: 
    za European Training Foundation, 1997.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie pozaformalne

    Definicja: 

    Kształcenie, które jest częścią zaplanowanych działań będących z definicji formami uczenia się (w sensie określenia celów, czasu trwania, zasobów). Z punktu widzenia uczestnika kształcenie pozaformalne ma charakter uczenia się zamierzonego.

    Komentarz: 
    • efekty kształcenia pozaformalnego mogą podlegać procedurze walidacji i certyfikacji;
    • kształcenie pozaformalne bywa określane terminem kształcenia quasi-zorganizowanego.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kształcenie wyrównawcze

    Definicja: 

    Kształcenie mające na celu uzupełnienie braków powstałych w trakcie kształcenia lub szkolenia, prowadzone z myślą o przygotowaniu uczących się do udziału w szkoleniu.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • kwalifikacje

    Definicja: 

    QTermin kwalifikacje obejmuje różne aspekty:

    • Kwalifikacje formalne: formalny wynik (certyfikat, dyplom lub tytuł) procesu oceny uzyskany w sytuacji, w której właściwy organ stwierdza, że dana osoba osiągnęła efekty uczenia się zgodne z określonymi standardami i/lub posiada odpowiednie kompetencje do wykonywania pracy w określonym zawodzie. Kwalifikacje są potwierdzeniem oficjalnego uznania wartości efektów uczenia się na rynku pracy oraz w dziedzinie kształcenia i szkolenia. Kwalifikacje mogą dawać prawo do wykonywania konkretnego zawodu (OECD);

    • Wymagania na dane stanowiska: wiedza, predyspozycje oraz umiejętności wymagane do wykonania określonego zadania związanego z konkretnym stanowiskiem (ILO).

    Źródło: 
    Cedefop, 2008, za Eurydice, 2006; European Training Foundation, 1997; OECD, 2007; ILO, 1998.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • luka kompetencyjna

    Definicja: 

    Sytuacja, w której poziom umiejętności obecnie zatrudnionych pracowników jest niższy, niż wymagany do właściwego wykonywania pracy lub rodzaj umiejętności nie odpowiada wymogom danej pracy.

    Komentarz: 
    • luki kompetencyjne można przeanalizować na poziomie pojedynczych osób (np. za pomocą audytu kompetencji), w przedsiębiorstwach/na poziomie sektorowym, na szczeblu regionalnym, krajowym lub międzynarodowym;
    • luki kompetencyjne mogą również dotyczyć niewystarczającego poziomu kwalifikacji; mogą też odnosić się do sytuacji, w której zatrudnieni pracownicy posiadają odpowiedni poziom kwalifikacji, ale brakuje im konkretnych rodzajów umiejętności (np. umiejętności zarządzania) lub doświadczenia, które ma wpływ na efektywne realizowanie zadań lub wykonywanie zawodu.
    Źródło: 
    Cedefop, 2010.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • mobilność

    Definicja: 

    Zdolność do zmiany środowiska pracy i przystosowania do nowych warunków.

    Komentarz: 
    • mobilność może być geograficzna lub „funkcjonalna“ (przejście na nowe stanowisko w przedsiębiorstwie lub zmiana zawodu);
    • umożliwia nabywanie nowych umiejętności, a tym samym poszerza możliwości zatrudnienia jednostki.
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • możliwość przenoszenia efektów uczenia się

    Definicja: 

    Stopień w jakim wiedza, umiejętności i kompetencje mogą być użyte w nowym środowisku zawodowym lub edukacyjnym, i/lub poddane procesowi walidacji i certyfikacji.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • nauczyciel

    Definicja: 

    Osoba, która przekazuje wiedzę, know-how i umiejętności uczniom i praktykantom w placówce oświatowej/ośrodku szkoleniowym.

    Komentarz: 

    nauczyciel zawodu może wykonywać szereg zadań – organizować i realizować programy/kursy szkoleniowe, a także przekazywać wiedzę (ogólną i szczegółową, teoretyczną i praktyczną). W instytucjach kształcenia zawodowego nauczyciel zawodu bywa określany terminem ‘instruktor’, ‘szkoleniowiec’, rzadziej ‘trener’.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004; AFPA 1992.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • nauka zawodu u pracodawcy

    Definicja: 

    Systematyczne, długookresowe szkolenie zawodowe u pracodawcy  na przemian zee szkoleniem teoretycznym w instytucji edukacyjnej lub ośrodku szkoleniowym. Uczeń / praktykant jest związany umową o pracę z pracodawcą i otrzymuje wynagrodzenie (pensję lub dietę pieniężną). Pracodawca ma obowiązek zapewnić mu  przygotowanie do konkretnego zawodu.

    Komentarz: 
    • w języku francuskim termin „apprentissage“ obejmuje zarówno przysposobienie zawodowe, jak też proces uczenia się (patrz „learning“) (zobacz: ‘learning’);
    • niemiecki system podwójny jest przykładem przyuczenia do zawodu.
    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • niedobór wykwalifikowanych pracowników

    Definicja: 

    Sytuacja, w której podaż umiejętności (liczba wykwalifikowanych pracowników na rynku pracy) jest niewystarczająca, aby zaspokoić popyt na rynku pracy.

    Komentarz: 

    na niedobór wykwalifikowanych pracowników mogą mieć wpływ wymienione poniżej czynniki:

    • niewystarczająca oferta usług edukacyjnych i szkoleniowych;
    • zróżnicowanie podaży siły roboczej pod względem geograficznym;
    • wydarzenia mające wpływ na strukturę gospodarki;
    • nieatrakcyjność niektórych zawodów (trudne warunki pracy, niskie wynagrodzenia, niewystarczające uznanie społeczne).
    Źródło: 
    Cedefop, 2010.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • niedopasowanie umiejętności

    Definicja: 

    Sytuacja zachwiania równowagi na rynku pracy, wynikająca z niedostosowania poziomu lub rodzaju dostępnych umiejętności do wymogów rynku pracy lub wymagań związanych z konkretnym stanowiskiem pracy.

    Komentarz: 
    • niedopasowanie umiejętności może dotyczyć zarówno nadwyżki jak i niedoboru w zakresie umiejętności lub kwalifikacji;
    • niedopasowanie umiejętności może być analizowane na różnych poziomach (pojedynczych osób, przedsiębiorstw);
    • specjaliści wyróżniają dwa typy niedopasowania umiejętności: pionowe (sytuacja, w której poziom wykształcenia lub umiejętności w mniejszym lub większym stopniu odpowiada potrzebom rynku) i poziome (sytuacja, której poziom wykształcenia lub umiejętności odpowiada wymaganiom na dane stanowisko, ale nieodpowiedni do wykonywania danej pracy okazuje się rodzaj wykształcenia lub umiejętności.
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • niewystarczające kwalifikacje zawodowe

    Definicja: 

    Sytuacja, w której dana osoba ma niższe kwalifikacje, niż wymagania związane z aktualnie wykonywaną pracą.

    Komentarz: 
    • niewystarczające kwalifikacje zawodowe można definiować w odniesieniu do poziomu wykształcenia bądź doświadczenia zawodowego w poprzednim miejscu pracy;
    • niewystarczające kwalifikacje zawodowe mogą mieć charakter tymczasowy (np. pracodawca zatrudnia pracownika o zbyt niskich kwalifikacjach na wysokie stanowiska do chwili znalezienia odpowiedniego kandydata) lub trwały;
    • niewystarczające kwalifikacje zawodowe mogą wiązać się z niewystarczającym poziomem wykształcenia (sytuacja, w której dana osoba prezentuje poziom wykształcenia niższy od wymaganego na danym stanowisku) lub z niewystarczającym poziomem umiejętności (sytuacja, w której danej osobie brakuje umiejętności i kompetencji niezbędnych do należytego wykonywania zawodu).
    Źródło: 
    Cedefop, 2010.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • nowe umiejętności

    Definicja: 

    Umiejętności, na które rośnie zapotrzebowanie w istniejących lub dopiero powstających zawodach.

    Komentarz: 

    rozpoznanie potrzeb w zakresie nowych umiejętności ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania istnieniu luk kompetencyjnych oraz niedoborów kwalifikacji, zwiększania zdolności do zatrudnienia oraz zaspakajania potrzeb gospodarki.

    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • nowe umiejętności podstawowe

    Definicja: 

    Nowe umiejętności podstawowe, takie jak umiejętność korzystania z technologii informacji i komunikacji (TIK), znajomość języków obcych, umiejętności społeczne, organizacyjne i komunikacyjne, kultura techniczna oraz przedsiębiorczość.

    Komentarz: 

    nowe umiejętności wraz z umiejętnościami podstawowymi tworzą umiejętności kluczowe, które są niezbędne do rozwoju we współczesnym społeczeństwie.

    Źródło: 
    Council of the European Union, 2000.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • obowiązek szkolny / kształcenie obowiązkowe

    Definicja: 

    Uregulowany prawnie minimalny zakres i czas trwania obowiązkowej nauki szkolnej.

    Źródło: 
    ILO, 1998.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • ocena efektów uczenia się

    Definicja: 

    Proces weryfikacji wiedzy, know-how i/lub kompetencji jednostki na podstawie wcześniej zdefiniowanych kryteriów (oczekiwania co do kształcenia, mierzenie efektów uczenia się). Po oceniei zwykle przeprowadza się procedurę i certyfikacji/poświadczenia uzyskanych efektów uczenia się.

    Komentarz: 

    w literaturze przedmiotu termin „assessment" (ocena) zwykle odnosi się do oceny pojedynczych osób, zaś termin „evaluation"(ewaluacja) częściej do oceny metod kształcenia i szkolenia lub instytucji szkolących.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • odpad szkolny / odsiew szkolny / przerwanie nauki / przedwczesne zaniechanie nauki

    Definicja: 

    Wycofanie się z udziału w programie nauczania lub programie szkoleniowym przed jego zakończeniem.

    Komentarz: 
    • w języku angielskim termin „dropout“ oznacza zarówno zjawisko (nieukończenia nauki), jak również osoby (przerywające naukę), które nie zrealizowały celów nauczania;
    • oprócz osób przerywających naukę, termin ten może określać osoby, które ukończyły naukę bądź szkolenie, lecz nie zdały (stosownych) egzaminów.
    Źródło: 
    za Ohlsson, 1994.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • opieka dydaktyczna

    Definicja: 

    Każda działalność oferująca uczącemu się usługi doradcze, poradnictwo lub opiekę nad uczącym się ze strony kompetentnego i doświadczonego pracownika. Opiekun wspiera uczącego się w trakcie procesu dydaktycznego (w szkole, ośrodku szkolenia lub w pracy).

    Komentarz: 

    opieka dydaktyczna obejmuje szereg obszarów:

    • przedmioty akademickie (aby poprawić osiągnięcia w nauce);
    • orientację zawodową (aby ułatwić przejście ze szkoły do pracy);
    • rozwój osobisty (aby zachęcić uczących się do podejmowania racjonalnych decyzji).
    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • opieka pedagogiczna / opieka indywidualnego doradcy / mentoring

    Definicja: 

    Różnorodne formy doradztwa i wsparcia pedagogicznego osoby młodocianej lub nowicjusza (tj. osoby przystępującej do wspólnoty lub organizacji uczącej się) przez osobę doświadczoną, która pełni rolę autorytetu, przewodnika, wychowawcy, pedagoga, osoby zaufanej.

    Źródło: 
    za Bolton, 1980.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • organizacja ucząca się

    Definicja: 

    Organizacja, która promuje kształcenie i w której każdy uczestnik uczy się i rozwija pod wpływem otoczenia z korzyścią dla siebie, pozostałych osób i samej organizacji, która te działania publicznie uznaje i popiera.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • organizator kształcenia lub szkolenia

    Definicja: 

    Każda organizacja lub osoba, która świadczy usługi w zakresie kształcenia lub szkolenia.

    Komentarz: 

    organizatorami kształcenia lub szkolenia mogą być specjalnie powołane w tym celu instytucje lub inne podmioty, takie jak pracodawcy organizujący szkolenia w ramach statutowej działalności przedsiębiorstwa lub osoby indywidualne oferujące usługi szkoleniowe.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • osiągnięty poziom wykształcenia

    Definicja: 

    Najwyższy poziom kształcenia lub szkolenia osiągnięty przez jednostkę.

    Komentarz: 

    poziom wykształcenia mierzy się w oparciu:

    • o ukończony pomyślnie program kształcenia najwyższego stopnia, co zwykle jest poświadczone oficjalnym dokumentem;
    • o poziomy ISCED lub ERK.
    Źródło: 
    Cedefop; Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • osoba o niskich umiejętnościach zawodowych

    Definicja: 

    Osoby, których poziom wykształcenia i wyszkolenia jest niższy do przyjętych kryteriów.

    Komentarz: 
    • poziom standardu, poniżej którego pojedyncza osoba jest uważana za pracownika posiadającego niskie kwalifikacje, zależy od szerszego kontekstu. Na przykład od ogólnego poziomu edukacji w społeczeństwie, lub poziomu kwalifikacji w obrębie zawodu;
    • właściwy poziom kwalifikacji danej osoby wykracza poza ramy odbytego przez nią kształcenia i szkolenia formalnego: obejmuje on również efekty uczenia się uzyskane w trakcie ciągłego szkolenia i przekwalifikowywania, zdobywania doświadczenia zawodowego, na drodze rozwoju osobistego i zawodowego;
    • w Europie, za pracowników o niskich kwalifikacjach uważa się osoby, które posiadają wykształcenie niższe niż ponadgimnazjalne.
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • partnerzy społeczni

    Definicja: 

    Stowarzyszenia pracodawców oraz związki zawodowe jako uczestnicy dialogu społecznego.

    Komentarz: 
    • pojęcie partnera społecznego powstało we Francji i Niemczech, a następnie zostało włączone do słownictwa Unii Europejskiej;
    • uczestnikami trzystronnego dialogu społecznego mogą być władze publiczne oraz/lub przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego (organizacje pozarządowe, itd.).
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • planowanie i opracowanie szkolenia

    Definicja: 

    Zbiór spójnych propozycji metodologicznych zastosowanych do opracowania i zaplanowania metod i treści szkolenia prowadzących do osiągniecia wyznaczonych celów.

    Komentarz: 

    planowanie i opracowanie szkolenia obejmuje analizę oczekiwań i potrzeb, opracowanie koncepcji szkolenia, koordynację i nadzór nad realizacją, a także ocenę efektów szkolenia.

    Źródło: 
    za Le Préau, 2002.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • podnoszenie kwalifikacji

    Definicja: 

    Szkolenie krótkoterminowe, ukierunkowane na konkretny cel, oferowane zwykle po kształceniu lub szkoleniu wstępnym, mające na celu uzupełnienie, doskonalenie lub aktualizację wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji nabytych w trakcie wcześniejszej nauki.

    Komentarz: 

    Cedefop, 2004.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • poradnictwo i doradztwo / informacja, doradztwo i poradnictwo

    Definicja: 

    Zespół działań mających pomóc osobom wchodzącym na rynek pracy lub już się na nim znajdującym w podjęciu i realizacji decyzji edukacyjnych, zawodowych, osobistych.

    Komentarz: 
    • poradnictwo i doradztwo mogą obejmować:
      • doradztwo (w zakresie rozwoju osobistego lub zawodowego, poradnictwo edukacyjne),
      • diagnozę (predyspozycji psychologicznych lub kompetencyjno-sprawnościowych),
      • informację na temat możliwości kształcenia, perspektyw zatrudnienia oraz kierowania karierą zawodową,
      • konsultacje środowiskowe, rodzinne, nauczycielskie,
      • przygotowanie zawodowe (definiowanie umiejętności/kompetencji i doświadczeń przydatnych w poszukiwaniu pracy),
      • skierowanie (do specjalistów od nauczania / kariery zawodowej);
    • poradnictwo i doradztwo może być oferowane przez szkoły, ośrodki kształcenia, biura zatrudnienia, w miejscu pracy, miejscu zamieszkania i innych.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • porównywalność kwalifikacji

    Definicja: 

    Zakres, w jakim możliwe jest dokonanie porównania poziomu i treści kwalifikacji formalnych (świadectw, dyplomów lub tytułów) w obszarze branży, regionu, kraju lub w skali międzynarodowej).

    Komentarz: 

    porównywalność kwalifikacji zwiększa zdolność do zatrudnienia oraz mobilność jednostki. Nie należy jej mylić z terminem „równoważność kwalifikacji“, który odnosi się do podobieństwa wartości dyplomów.

    Źródło: 
    Cedefop, Bjørnåvold, Tissot, 2000.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • pośrednictwo pracy

    Definicja: 

    Proces wspierania osób szukających zatrudnienia w znalezieniu pracy, która odpowiada ich umiejętnościom.

    Komentarz: 
    • pośrednictwo pracy może być prowadzone przez publiczne służby zatrudnienia oraz prywatne agencje pośrednictwa pracy lub przez szkoły/uniwersytety;
    • zakres działalności pośrednictwa pracy obejmuje czynności takie jak: sporządzanie wstępnej wersji CV, przygotowanie do rozmów kwalifikacyjnych, przeprowadzanie audytu kompetencji, świadczenie usług z zakresu poradnictwa i doradztwa;
    • w jęz. angielskim termin job placement oznacza również „staż” tj. czas spędzony w firmie przez uczniów, kursantów lub studentów w trakcie nauki.
    Źródło: 
    Cedefop, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 0 – Edukacja przedszkolna

    Definicja: 

    Programy zaprojektowane taka by całościowo wspierały wczesny rozwój poznawczy, fizyczny, społeczny i emocjonalny dzieci i wprowadzały dzieci w zorganizowanę nauczanie poza środowiskiem rodziny.

    Komentarz: 

    programy sklasyfikowane na poziomie ISCED 0 są na świecie nazywane w różny sposób np. early childhood education and development, pre-school, reception, pre-primary - pre-school - educación inicial.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 1 – Edukacja podstawowa

    Definicja: 

    Programy zaprojektowane tak, aby zaopatrzyć uczniów w podstawowe umiejetności czytania, pisania i liczenia i stworzyć solidną bazę dla uczenia się i zrozumienia podstawowych dziedzin wiedzy, osobistego i społecznego rozwoju i przygotować do edukacji na poziomie gimnazjalnym.

    Komentarz: 

    programy sklasyfikowane na poziomie ISCED 1 są na świecie nazywane w różny sposób np. primary education, elementary education (edukacja elementarna) lub basic education (termin może odnosić się jedynie do poziomu 1 / niższych klas jeśli w systemie edukacji wystepuje jeden program obejmujący poziomy ISCED 1 i 2).

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 2 – Kształcenie średnie I stopnia / kształcenie gimnazjalne

    Definicja: 

    Programy na podbudowie efektów uczenia się osiągniętych na poziomie ISCED 1. Zazwyczaj głównym celem edukacyjnym jest stworzenie ogólnej bazy do dalszego kształcenia przez całe życie i rozwoju osobistego, na której to bazie budowane są dalsze etapy edukacji w kierunku kształcenia ogólnego lub zawodowego bądź obu. Niektóre systemy edukacji oferują programy zawodowe na poziomie ISCED 2 wyposażające uczestników w umiejętności potrzebne do podjęcia zatrudnienia

    Komentarz: 

    w niektórych krajach wyróżnienie tego poziomu kształcenia może wydać się sztuczne, gdyż nie występuje w narodowym systemie oświaty (poziom ISCED 2 zawiera się tam w dziewięcioletnim cyklu kształcenia podstawowego). W takich przypadkach poziom ISCED 2 określa się jako „drugi cykl kształcenia podstawowego”. W niektórych krajach kształcenie na tym poziomie odnosi się do junior secondary school, middle school lub junior high school.

    Źródło: 
    based on Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 3 – Kształcenie średnie II stopnia

    Definicja: 

    Programy mające na celu przygotowanie uczniów do podjęcia dalszej nauki na poziomie wyższym (ścieżka akademicka) lub wyposażenie ich w umiejętności zawodowe umożliwiające zdobycie zawodu i podjęcie zatrudnienia, (ścieżka zawodowa)  bądź też łączące obie ścieżki.

    Komentarz: 

    programy sklasyfikowane na poziomie ISCED 3 są na świecie nazywane w różny sposób np. secondary school (szkoła średnia) (poziom 2 / wyższe klasy), senior secondary school lub (senior) high school.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 4 – Kształcenie policealne / szkolnictwo policealne

    Definicja: 

    Programy dedykowane absolwentom edukacji na poziomie ISCED3, jeśli osiągnięte na tym poziomie efekty uczeniasię są niewystarczające do kontynuacji edukacji na poziomie wyższym lub do podjęcia zatrudnienia.

    Komentarz: 

    w niektórych krajach programy na poziomie ISCED 4  są różnie nazywane np technician diploma, primary professional education lub préparation aux carrières administratives.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 5 – Pierwszy stopień kształcenia wyższego / szkolnictwo wyższe I stopnia

    Definicja: 

    Programy, które wyposażaja uczestników w zawodową wiedzę, umiejętności i kompetencje. Na ogół są ukierunkowane na praktykę i przygotowują studentów do wejścia na rynek pracy. Jednakże programy te moga również prowadzic do innych programów na poziomie wyższym.

    Komentarz: 

    programy sklasyfikowane na poziomie ISCED 5 w różnych krajach mogą byc nazywane: master craftsman programme, (higher) technical education, community college education, technician or advanced/higher vocational training itd.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 6 – Licencjat

    Definicja: 

    Programy dostarczajace uczestnikom średniej akademickiej i/lub zawodowej wiedzy, umiejętności I kompetencji, prowadzące do uzyskania tytułu zawodowego pierwszego stopnia lub równoważnego. Programy na tym poziomie są na ogół ukierunkowane teoretycznie, ale mogą zawierać komponenty praktyczne i sa oparte o aktualne badania naukowe i/lub przykłady najlepszych zawodowych praktyk.

    Komentarz: 

    programy dostarczajace uczestnikom średniej akademickiej i/lub zawodowej wiedzy, umiejętności I kompetencji, prowadzące do uzyskania tytułu zawodowego pierwszego stopnia lub równoważnego. Programy na tym poziomie są na ogół ukierunkowane teoretycznie, ale mogą zawierać komponenty praktyczne i sa oparte o aktualne badania naukowe i/lub przykłady najlepszych zawodowych praktyk

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 7 – Magister lub tytuł równoważny

    Definicja: 

    Programy dostarczające studentom zaawansowanej akademickiej i/lub zawodowej wiedzy, umiejętności I kompetencji, prowadzące do uzyskania tytułu zawodowego drugiego stopnia lub równoważnego. Programy na tym poziomie mogą zawierać znaczący komponent badawczy, jednak nie prowadzą do osiągnięcia kwalifikacji na poziomioe doktora.

    Komentarz: 

    programy na tym poziomie w różnych krajach mogą się różnie nazywać np. master programmes, program magisterski itp.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • Poziom ISCED 8 – Doktor lub równoważny stopień

    Definicja: 

    Programy prowadzące do uzyskania kwalifikacji badawczych. Programy na tym [poziomie ISCED są ukierunkowane na zaawansowane studia i badania naukowe oferowane przez uprawnione do tego instytucje o charakterze badawczym np. uniwersytety. Programy doktoranckie funkcjonują zarówno w obszarze studiów o chcarakterze akademickim jak i zawodowym

    Komentarz: 

    W kontekście programów na poziomie ISCED 8 w różnych krajach można się spotkać z różnorodnym nazewnictwem: np. PhD, DPhil, D.Lit., D.Sc., LL. D, Doktorat itp.

    Źródło: 
    za Unesco, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • poziom kwalifikacji

    Definicja: 

    Termin obejmuje dwa aspekty:

    Poziom osiągnięć w kształceniu i szkoleniu, uznawany przez system kwalifikacji lub ramę kwalifikacji.

    lub

    Poziom biegłości uzyskanej w drodze kształcenia i szkolenia, podczas zdobywania doświadczenia zawodowego lub w ramach kształcenia pozaformalnego/nieformalnego.

    Komentarz: 
    • poziom kwalifikacji jest często ustalany w oparciu o system kwalifikacji lub poziom deskryptorów definiujących ramy kwalifikacji;
    • może być również określony w odniesieniu do profilu zawodowego (na przykład opis efektów uczenia się wymaganych do realizacji zadań przypisanych do zawodu o określonym poziomie odpowiedzialności i autonomii).
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • praca

    Definicja: 

    Całokształt zadań i obowiązków wykonywanych lub przewidzianych dla jednej osoby, w tym pracodawcy oraz w przypadku osób samozatrudnionych.

    Źródło: 
    ILO, 2008.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • program kształcenia lub szkolenia

    Definicja: 

    Zbiór logicznie uporządkowanych, rozłożonych w czasie czynności, treści dydaktycznych i/lub metod nauczania zastosowanych w celu osiągnięcia określonych celów pedagogicznych (uzyskania wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji).

    Komentarz: 

    termin ‘program kształcenia’ lub ‘szkolenia’ odnosi się do wdrażania działań w zakresie kształcenia, podczas gdy ‘curriculum’ dotyczy opracowywania, organizowania i planowania tych działań.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • program nauczania

    Definicja: 

    Zbiór czynności realizowanych w celu opracowania, zorganizowania i zaplanowania działań w zakresie kształcenia lub szkolenia, w tym zdefiniowanie celów nauczania, opisanie proponowanych metod (także metod oceniania) i materiałów dydaktycznych, jak również przygotowania metodycznego nauczycieli i szkoleniowców/instruktorów.

    Komentarz: 

    termin ten obejmuje opracowanie, organizowanie i planowanie działań podejmowanych w zakresie kształcenia, podczas gdy program kształcenia lub szkolenia odnosi się do wdrażania tych działań.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008; Landsheere, 1979.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • przebieg kształcenia lub szkolenia

    Definicja: 

    Suma kolejnych etapów procesu kształcenia realizowanych przez jednostkę w celu zdobywania wiedzy, umiejętności lub kompetencji.

    Komentarz: 

    przebieg kształcenia może składać się z kolejnych etapów kształcenia formalnego i nieformalnego.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • przejrzystość kwalifikacji

    Definicja: 

    Stopień dostępności i czytelności kwalifikacji, ich treści i wartości na rynku pracy (w danej branży, na poziomie regionalnym, narodowym lub międzynarodowym) oraz w systemach kształcenia i szkolenia.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • przejście od kształcenia do zatrudnienia

    Definicja: 

    Proces przechodzenia ze środowiska edukacyjnego lub szkoleniowego do środowiska zawodowego, który obejmuje okres pomiędzy zakończeniem edukacji a wejściem na rynek pracy.

    Komentarz: 

    przejście od kształcenia do zatrudnienia (stopień integracji, rodzaj zatrudnienia, z uwzględnieniem jego poziomu, statusu i długości okresu przejściowego) jest procesem złożonym. Integracja zależy od wielu czynników (wieku, płci, kwalifikacji, dostępności doradztwa i poradnictwa, polityki zatrudnienia, itp.).

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • przekwalifikowanie / zmiana kwalifikacji

    Definicja: 

    Szkolenie, umożliwiające uczestnikom nabycie nowych umiejętności, które pozwalają na podjęcie nowego zawodu lub nowych aktywności zawodowych.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • rama kwalifikacji

    Definicja: 

    Narzędzie służące do opisu i klasyfikacji kwalifikacji (np. na poziome krajowym lub branżowym) według przyjętego zespołu kryteriów (np.za pomocą deskryptorów) odpowiadającego wyszczególnionym poziomom osiągnięć w uczeniu się.

    lub

    Narzędzie służące klasyfikacji kwalifikacji zgodnie z kryteriami określonymi dla poszczególnych poziomów kształcenia, mające na celu integrację i harmonizację podsystemów kwalifikacji oraz zwiększanie przejrzystości, dostępu, rozwoju i jakości kwalifikacji w kontekście rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego.

    Komentarz: 

    rama kwalifikacji może być zastosowana w celu:

    • ustanowienia krajowych standardów wiedzy, umiejętności i kompetencji;
    • promowania jakości kształcenia;
    • opracowania systemu koordynacji i/lub integracji kwalifikacji i umożliwienia porównania kwalifikacji;
    • promowania dostępu do nauki, transferu efektów uczenia się i postępu w nauce.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2008; OECD, 2007.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • region uczący się

    Definicja: 

    Region, w którym wszystkie podmioty współpracują w celu zaspokajania lokalnego zapotrzebowania w zakresie kształcenia oraz dzielą się zasobami w celu wypracowania wspólnych sposobów rozwiązywania problemów lokalnych.

    Źródło: 
    za Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • rozwój zawodowy

    Definicja: 

    Wszelkie działania podejmowane w celu poprawy efektywności zawodowej.

    Komentarz: 

    rozwój zawodowy:

    • polega na zdobywaniu umiejętności specyficznych (np. umiejętności w zakresie obsługi komputera, umiejętności inżynieryjnych) oraz ogólnych (umiejętności zarządzania zespołem i czasem, umiejętności negocjacyjnych, zarządzanie konfliktem, umiejętności komunikacyjnych, itd.);
    • rozwój zawodowy może przebiegać w ramach samodzielnej nauki, poprzez branie udziału w szkoleniach formalnych, konsultacjach, konferencjach, poprzez korzystanie z usług z zakresu coachingu i mentoringu zawodowego oraz uczestnictwo w społecznościach praktyków i korzystanie z pomocy technicznej.
    Źródło: 
    Cedefop; Wikipedia, 2012.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • rozłam informatyczny / wykluczenie cyfrowe

    Definicja: 

    Podział w społeczeństwie na tych, którzy mają dostęp do technologii informacji i komunikacji (TIK) i potrafią z nich korzystać oraz na tych, którzy tego dostępu nie mają.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • rządy europejskie / europejski system sprawowania władzy

    Definicja: 

    Zasady, procesy i obyczaje służące sprawowaniu władzy na szczeblu europejskim.

    Komentarz: 
    • rządy muszą być sprawowane w taki sposób, aby zarządzanie środkami publicznymi i rozwiązywanie problemów odbywało się efektywnie i skutecznie oraz w oparciu o szczególne potrzeby społeczeństwa;
    • kuteczne rządzenie opiera się na współuczestnictwie, odpowiedzialności, skuteczności i spójności.
    Źródło: 
    za Eurovoc thesaurus, 2005.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • ścieżka edukacyjna

    Definicja: 

    Zestaw powiązanych ze sobą programów edukacyjnych lub szkoleniowych oferowanych przez szkoły, instytucje szkolnictwa wyższego lub instytucje kształcenia, ułatwiający jednostce rozwój w sektorach działalności zawodowej i pomiędzy nimi.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • sektor

    Definicja: 

    Grupa firm zaklasyfikowanych do tej samej działalności gospodarczej (np. branża chemiczna).

    lub

    Zbiór działalności zawodowych zaklasyfikowanych w oparciu o główną funkcję gospodarczą, produkt, usługę bądź technologię.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • spójność społeczna

    Definicja: 

    Stopień, w jakim różne grupy w społeczeństwie mogą ze sobą funkcjonować i dzielić wspólne wartości.

    Komentarz: 
    • do osiągnięcia spójności społecznej wymagane są: niski stopień wykluczenia społecznego, komunikacja wewnątrz wspólnoty oraz solidarność społeczna pomiędzy wspólnotami i grupami społecznymi;
    • spójność społeczna wykracza poza poziom jednorodności gospodarczej (stopa zatrudnienia, siatka płac, dostęp do służby zdrowia i edukacji, mieszkalnictwo); jest również związana z poziomem integracji społecznej;
    • Jenson (1998) wyróżnił pięć wymiarów spójności społecznej:
      • przynależność-izolacja: wspólne wartości, tożsamość, oddanie się sprawie;
      • integracja-wykluczenie: (dostęp do opieki społecznej);
      • uczestnictwo - brak zaangażowania (w społeczeństwie obywatelskim);
      • uwzględnianie - odrzucanie różnic ( w społeczeństwie pluralistycznym);
      • legitymizacja - brak legitymizacji (zaufanie do i poszanowanie instytucji).
    Źródło: 
    Cedefop, 2008; Jenson, 1998.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • społeczeństwo obywatelskie

    Definicja: 

    „Trzeci sektor“ społeczeństwa, obok państwa i rynku, obejmujący instytucje, ugrupowania i stowarzyszenia (zhierarchizowane lub nieformalne), które mogą pełnić rolę mediatora między obywatelem a władzą publiczną.

    Źródło: 
    Cedefop, 2001 in European Commission, 2001.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • społeczeństwo starzejące się

    Definicja: 

    Społeczeństwo charakteryzujące się rosnącym udziałem osób starszych, co zwykle jest związane z malejącym przyrostem naturalnym/wskaźnikiem urodzeń.

    Komentarz: 

    iedukacja i szkolenie w społeczeństwie starzejącym się powinna zapobiegać:

    • niedoborom wykwalifikowanych pracowników i lukom w zakresie umiejętności (kompetencyjnym);
    • wcześniejszemu przechodzeniu na emeryturę poprzez przekwalifikowanie zawodowe i podnoszenie kwalifikacji.
    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • społeczeństwo wiedzy / społeczeństwo oparte na wiedzy

    Definicja: 

    Społeczeństwo, którego zorganizowane działanie opiera się na tworzeniu, szerzeniu i wykorzystaniu wiedzy.

    Źródło: 
    Cedefop, 2001 in European Commission, 2001.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • standard

    Definicja: 

    Szereg norm, których treść definiowana jest przez zainteresowane podmioty.

    Komentarz: 
    • można wyróżnić kilka typów standardów:
      • standardy kompetencji odnoszą się do wiedzy, umiejętności i/lub kompetencji związanych z wykonywaniem danej pracy;
      • standardy edukacyjne dotyczą opisu celów kształcenia, programu nauczania, warunków przyjęcia do szkoły/na studia oraz środków wymaganych do realizacji celów kształcenia;
      • standardy zawodowe dotyczą opisu czynności i zadań związanych z konkretną pracą i jej wykonywaniem; 
      • standardy oceny dotyczą opisu podlegających ocenie efektów
        uczenia się oraz zastosowanej metody oceny;
      • standardy walidacji odnoszą się do opisu stopnia osiągnięcia celów założonych przez ocenianą osobę oraz zastosowanej metody;
      • standardy certyfikacji dotyczą opisu zasad otrzymywania certyfikatu lub dyplomu oraz nadawanych praw.
    • W zależności od systemu, wymienione wyżej standardy mogą być definiowane osobno lub stanowić część jednego dokumentu.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • świadectwo / dyplom / tytuł

    Definicja: 

    Oficjalny dokument sporządzony przez instytucję poświadczającą osiagnięcia edukacyjne/efekty uczenia się, zaświadczający - po przeprowadzeniu standardowej procedury oceny zgodnie z wcześniej zdefiniowanymi standardami - o poziomie zdobytych osiagnięć/efektów uczenia się lub kwalifikacji.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • świadectwo ukończenia szkoły średniej / matura / egzamin dojrzałości

    Definicja: 

    Egzamin kończący naukę w szkole średniej, który poświadcza osiągnięcia uczących się zgodnie z procedurą oceny.

    Komentarz: 
    • nie wszystkie świadectwa ukończenia szkoły średniej są gwarantem automatycznego wstępu na wyższą uczelnię;
    • w zależności od kraju,  świadectwa ukończenia szkoły średniej przyjmują różne nazwy, na przykład:

    Austria

    • Reifeprüfungszeugnis (szkoły ogólnokształcące ponadgimnazjalne, licea ogólnokształcące; dostęp do wyższej edukacji dla wszystkich) lub Reife- und Diplomprüfungszeugnis (licea profilowane, szkoły średnie zawodowe; podwójne kwalifikacje; dostęp do wyższej edukacji i kwalifikacji zawodowych dla wszystkich)
    • Berufsreifeprüfungszeugnis (dostęp do wyższej edukacji dla wszystkich; obejmuje walidację wiedzy, umiejętności i kompetencji nabytych pod kątem konkretnego zawodu)

    Niemcy

    • Abitur
    • Fachabitur

    Irlandia

    • Leaving certificates (świadectwa ukończenia szkoły średniej)

    Francja

    • Baccalauréat
      • baccalauréat général (szkolnictwo średnie ogólnokształcące)
      • baccalauréat technologique (szkolnictwo średnie ogólnokształcące i techniczne)
      • baccalauréat professionnel (szkolnictwo średnie zawodowe)

    Portugalia

    • diploma do ensino secundário (general education)
    • diploma de qualificação (general and vocational education / double certification)

    Wielka Brytania

    • Szkolnictwo ogólnokształcące
      • GCE A level (advanced general certificate of education)
      • GCE AS level (advanced subsidiary general certificate of education)
      • NQ advanced higher (national qualifications advanced higher level)
      • NQ higher (national qualifications higher level)
      • Scottish baccalaureate
      • Welsh baccalaureate
    • Szkolnictwo zawodowe
      • GCE A z przedmiotów praktycznych (Advanced General Certificate of Education in Applied Subjects)
      • GCE AS z przedmiotów praktycznych (Advanced Subsidiary General Certificate of Education in Applied Subjects)
    Źródło: 
    Cedefop, 2004; Ministère de l’éducation nationale.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • system kwalifikacji

    Definicja: 

    Wszystkie działania związane z uznawaniem efektów uczenia się oraz inne mechanizmy łączące kształcenie i szkolenie z rynkiem pracy i społeczeństwem obywatelskim. Działania te obejmują:

    • zdefiniowanie polityki kwalifikacji, projektowanie programów szkoleniowych i ich wdrażanie, uzgodnienia instytucjonalne, finansowanie, zapewnianie jakości;

    • aewaluację i certyfikację/poświadczenie efektów uczenia się.

    Komentarz: 

    krajowy system kwalifikacji może składać się z kilku podsystemów i może obejmować krajową ramę kwalifikacji.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • system punktowy / system transferu osiągnięć

    Definicja: 

    Instrument, który umożliwia akumulację efektów uczenia się uzyskanych na drodze kształcenia formalnego, incydentalnego i nieformalnego oraz przenoszenie ich z jednej formy kształcenia do drugiej w celu ich uwierzytelnienia. System punktowy może zostać opracowany poprzez opisanie:

    • programu kształcenia lub szkolenia i przyporządkowanie punktów (kredytowych) do jego części składowych (tj. moduły, cykle zajęć z poszczególnych przedmiotów, praktyki, praca dyplomowa/rozprawa, itd.); lub
    • zdobytych kwalifikacji za pomocą jednostek efektów uczenia się i przyporządkowanie każdej jednostce punktów kredytowych.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • szkolenie poza miejscem pracy

    Definicja: 

    Szkolenie zawodowe odbywające się poza codziennym środowiskiem pracy. Jest zwykle częścią większego programu szkoleniowego, w którym łączy się ze szkoleniem w miejscu pracy.

    Źródło: 
    za Unesco, 1979.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • szkolenie w formach naprzemiennych

    Definicja: 

    Okresowe kształcenie lub szkolenie w instytucji edukacyjnej lub ośrodku szkoleniowym połączone z praktyką w miejscu pracy. Długość cyklu przemiennego może wynosić tydzień, miesiąc lub rok. W zależności od kraju i obowiązujących przepisów, uczestnicy szkolenia mogą być związani umową o pracę z pracodawcą i/lub otrzymywać wynagrodzenie.

    Komentarz: 

    niemiecki system podwójny jest przykładem szkolenia w formach naprzemiennych.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • szkolenie w miejscu pracy

    Definicja: 

    Szkolenie zawodowe odbywające się w codziennym środowisku pracy. Może stanowić całość programu szkoleniowego lub łączyć się ze szkoleniem poza miejscem pracy.

    Źródło: 
    za Unesco, 1979.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • technologie informacji i komunikacji (TIK)

    Definicja: 

    Technologie umożliwiające zapis, przechowywanie, wyszukiwanie, przetwarzanie, przekaz i rozpowszechnianie informacji drogą elektroniczną.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • treści nauczania / treści dydaktyczne

    Definicja: 

    Zagadnienia i czynności składające się na całość treści, które muszą zostać przyswojone indywidualnie lub grupowo w procesie kształcenia.

    Źródło: 
    za European Training Foundation, 1997.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uczenie się

    Definicja: 

    Proces przyswajania informacji, poglądów i wartości, a tym samym zdobywanie wiedzy, know-how, umiejętności i/lub kompetencji.

    Komentarz: 
    • uczenie się odbywa się poprzez osobistą refleksję, odnowę i interakcję społeczną;
    • nauka może odbywać się w drodze kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uczenie się / nauka w miejscu pracy

    Definicja: 

    Nabywanie wiedzy i umiejętności poprzez wykonywanie – i analizowanie – zadań w środowisku zawodowym, w miejscu pracy (np. szkolenie naprzemienne) lub w placówce kształcenia zawodowego.

    Źródło: 
    Cedefop, 2011.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • uczenie się przez całe życie

    Definicja: 

    Całość aktywności poznawczych podejmowanych w trakcie życia, które przynoszą efekty w postaci pogłębienia wiedzy, know-how, umiejętności i/lub kwalifikacji – z przyczyn osobistych, społecznych i/lub zawodowych.

    Komentarz: 

    uczenie się przez doświadczenie życiowe jest składową uczenia się przez całe życie.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uczenie się przez całokształt sytuacji życiowych

    Definicja: 

    Kształcenie formalne, pozaformalne lub nieformalne (incydentalne), które ma miejsce w dowolnych okolicznościach i okresach życia (osobistego, społecznego i/lub zawodowego).

    Komentarz: 

    uczenie się przez doświadczenie życiowe jest składową uczenia się przez całe życie.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uczenie się przez działanie / uczenie się metodą aktywnego uczestnictwa

    Definicja: 

    Uczenie się metodą powtarzanego wykonywania tego samego zadania, z instruktażem lub bez.

    lub

    Uczenie się nabywane przez transformację wyobrażeń mentalnych przez konfrontację z rzeczywistością, z której powstaje nowa wiedza i umiejętności.

    Komentarz: 

    uczeniesię przez działanie jest też nazywane uczeniem się eksperymentalnym.

    Źródło: 
    Cedefop.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uczenie się przez zastosowanie

    Definicja: 

    Uczenie się metodą powtarzanego stosowania tych samych narzędzi lub zasobów, z instruktażem lub bez.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • umiejętność (zawodowa)

    Definicja: 

    Zdolność do stosowania wiedzy i wykorzystywania know-how do wykonywania zadań i rozwiązywania problemów.

    Źródło: 
    Cedefop; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • umiejętności / kompetencje kluczowe

    Definicja: 

    Zbiór wszystkich umiejętności (podstawowych i nowych podstawowych) potrzebnych do funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie opartym na wiedzy.

    Komentarz: 

    w Zaleceniu w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, Komisja Europejska wyznaczyła osiem kompetencji kluczowych:

    • porozumiewanie się w języku ojczystym;
    • porozumiewanie się w językach obcych;
    • kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne;
    • kompetencje informatyczne;
    • umiejętność uczenia się;
    • kompetencje międzykulturowe i międzyludzkie;
    • inicjatywność i przedsiębiorczość;
    • świadomość i ekspresja kulturalna
    Źródło: 
    Cedefop, 2004; European Parliament and Council of the European Union, 2006.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • umiejętności ekologiczne

    Definicja: 

    Umiejętności potrzebne do życia w społeczeństwie zmniejszającym negatywny wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne.

    Komentarz: 
    • umiejętności ekologiczne o charakterze ogólnym służą podnoszeniu świadomości lub realizacji działań oszczędzających energię, eko-obywatelstwo, itd.;
    • konkretne umiejętności ekologiczne są potrzebne do wdrażania standardów i procesów chroniących bioróżnorodnośc i ekosystemy, zmniejszania zużycia energii, surowców i wody;
    • natomiast specjalistyczne umiejętności ekologiczne przydają się w rozwijaniu i wdrażaniu zielonych technologii (np. odnawialne źródła energii, oczyszczanie ścieków czy recykling).
    Źródło: 
    Cedefop
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • umiejętności podstawowe w dziedzinie technologii informacji i komunikacji (TIK)

    Definicja: 

    Umiejętności niezbędne do sprawnego korzystania z podstawowych funkcji technologii informacji i komunikacji do uzyskiwania, oceny, przechowywania, tworzenia, prezentowania i wymiany informacji oraz do porozumiewania się i uczestnictwa w sieciach współpracy za pośrednictwem Internetu.

    Komentarz: 

    umiejętności TIK stanowią część umiejętności kluczowych.

    Źródło: 
    European Parliament and Council of the European Union (2006); Cedefop, 2012.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • umiejętności w dziedzinie technologii informacji i komunikacji (TIK)

    Definicja: 

    Umiejętności niezbędne do sprawnego korzystania z technologii informacji i komunikacji (TIK).

    Komentarz: 

    w raporcie na temat umiejętności w dziedzinie TIK i zatrudnienia OECD proponuje następującą prostą klasyfikację:

    • umiejętności profesjonalne: umiejętności stosowania zaawansowanych narzędzi TIK lub/i umiejętności tworzenia, rozwijania i naprawy takich narzędzi;
    • umiejętności praktyczne: umiejętności stosowania prostych narzędzi TIK w środowisku pracy (w zawodach nieinformatycznych);
    • umiejętności podstawowe lub ‘abecadło TIK’: umiejętności stosowania TIK do wykonania prostych zadań oraz jako pomocy dydaktycznej.
    Źródło: 
    Cedefop, 2004; OECD, Lopez-Bassols, 2002.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • uznanie efektów uczenia się

    Definicja: 

    Uznanie formalne: proces przyznania efektom uczenia się oficjalnego statusu drogą:

    • walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego;
    • uznania równoważności, transferu punktów (kredytowych);
    • przyznawania kwalifikacji (wydanie stosownych świadectw, dyplomów lub tytułów).

    and/or

    Uznanie społeczne: uznanie wartości umiejętności i/lub kompetencji przez środowiska ekonomiczne i społeczne.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • walidacja efektów uczenia się

    Definicja: 

    Potwierdzenie przez uprawniony do tego organ, że efekty uczenia się ( wiedza, umiejętności i/lub kompetecje) uzyskane przez osobę w toku kształcenia formalnego, pozaformalnego czy uczenia się nieformalnego( incydentalnego) zostało ocenione zgodnie z ustalonymi kryteriami i są zgodne z wymaganymi standardami. Walidacja na ogół prowadzi do certyfikacji.

    lub

    Proces potwierdzania przez upoważniony organ, że dana osoba uzyskała efekty uczenia się mierzone zgodnie z odpowiednimi standardami. Walidacja składa się z następujących czterech oddzielnych etapów:

    • identyfikacja konkretnych doświadczeń danej osoby za pomocą rozmowy;
    • dokumentacja służąca zaprezentowaniu doświadczeń danej osoby;
    • formalna ocena tych doświadczeń oraz;
    • poświadczenie wyników oceny mogące skutkować częściową lub pełną kwalifikacją.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008; Council of the European Union, 2012.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • waloryzacja kształcenia

    Definicja: 

    Promocja uczestnictwa w różnych formach kształcenia (formalnego lub pozaformalnego) i jego rezultatów z myślą o kształtowaniu pozytywnego wizerunku nauczania oraz powszechnej świadomości jego wartości.

    Źródło: 
    Cedefop, 2001 in European Commission, 2001.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • wiedza

    Definicja: 

    Efekt przyswajania informacji poprzez uczenie się.  Wiedza jest zbiorem faktów, zasad, teorii i praktyk powiązanych z daną dziedziną pracy lub nauki.

    Komentarz: 

    jest wiele definicji wiedzy, jednak współczesne koncepcje odwołują się do kilku podstawowych pojęć:

    • Arystoteles podzielił logikę na teoretyczną i praktyczną. Zgodnie z tym podziałem, współcześni teoretycy (Alexander et al., 1991) wyróżniają wiedzę deklaratywną (teoretyczną) i proceduralną (praktyczną). Wiedza deklaratywna obejmuje znajomość konkretnych zdarzeń, faktów i empirycznych uogólnień, a także formułuje głębsze zasady dotyczące natury rzeczywistości. Wiedza proceduralna łączy w sobie heurystykę, metodologię, planowanie, działania praktyczne, proceduralne, rutynowe, strategie, taktyki, techniki i triki (Ohlsson, 1994);
    • możliwe jest zróżnicowanie form wiedzy w zależności od sposobu postrzegania świata. Podjęto rozmaite próby opracowania takiej listy, w której zwykle pojawiają się następujące kategorie:
      • wiedza obiektywna (przyrodnicza/naukowa) określona na podstawie stopnia pewności;
      • wiedza subiektywna (literacka/estetyczna) określona na podstawie stopnia autentyczności;
      • wiedza moralna (ludzka/normatywna) określona na podstawie zbiorowej akceptacji rozróżnienia między dobrem i złem);
      • wiedza religijna/duchowa określona na podstawie odniesienia do istoty nadprzyrodzonej (Boga).

    Ten elementarny podział stanowi podstawę pytań, które formułujemy, metod, których używamy i odpowiedzi, których udzielamy w procesie poszukiwania wiedzy;

    • wiedza dzieli się na jawną i ukrytą. Wiedza ukryta (Polanyi, 1967) to wiedza, która jest w posiadaniu uczącego się i wpływa na jego procesy kognitywne, choć niekoniecznie jako wiedza wyrażana bądź uświadomiona. Wiedza jawna jest wiedzą, którą uczący się może świadomie weryfikować, włączając również do niej wiedzę ukrytą, która przechodzi w jawną, gdy staje się ‘przedmiotem myślenia’ (Prawat, 1989).
    Źródło: 
    Cedefop, 2008; European Parliament and Council of the European Union, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • wspólnota edukacyjna / społeczność ucząca się

    Definicja: 

    Wspólnota promująca kulturę oświatową poprzez rozwijanie skutecznych form współpracy pomiędzy podmiotami oraz wspierająca i zachęcająca do kształcenia się zarówno osoby jak i organizacje.

    Źródło: 
    Cedefop, 2004.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • wzajemne uznanie kwalifikacji

    Definicja: 

    Uznanie przez jedno lub więcej państw lub organizacji kwalifikacji (świadectw, dyplomów lub tytułów) nadanych (w/przez) inne państwo/ państwa lub organizacje.

    Komentarz: 

    wzajemne uznanie kwalifikacji może być dwustronne (pomiędzy dwoma państwami lub organizacjami), lub wielostronne (np. w obrębie Unii Europejskiej lub pomiędzy różnymi firmami należącymi do tej samej branży).

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę

    Definicja: 

    Popyt na konkretne umiejętności, kompetencje lub kwalifikacje na rynku pracy (całkowity popyt w obrębie kraju, regionu lub sektora gospodarczego, itd.).

    Komentarz: 
    • analiza potrzeb w zakresie kwalifikacji (określane także jako rozpoznawanie potrzeb w zakresie kwalifikacji) ma na celu zdefiniowanie luk kompetencyjnych i niedoboru wykwalifikowanych pracowników, przewidywanie takich potrzeb w przyszłości oraz ocena zdolności systemu kwalifikacji (system oświaty, programy finansowania, itd.) do zaspakajania potrzeb gospodarki;
    • przewidywanie potrzeb w zakresie kwalifikacji polega na rozpoznawaniu przyszłego zapotrzebowania gospodarki w tym zakresie w krótkim, średnim i długim horyzoncie czasowym;
    • prognozowanie potrzeb w zakresie kwalifikacji ocenia zapotrzebowanie na kwalifikacje (stanowiska pracy) i/lub podaż kwalifikacji (siła robocza), które pojawią się krótkim, średnim i długim horyzoncie czasowym.
    • potrzeby w zakresie kwalifikacji jest pojęciem podobnym, lecz nie równoznacznym, z zapotrzebowaniem na kwalifikacje, co może oznaczać:
      • kwalifikacje / umiejętności wymagane do właściwego wykonywania danej pracy; lub
      • lubkwalifikacje / umiejętności wymagane w gospodarce lub społeczeństwie jako takim.
    Źródło: 
    Cedefop, 2010.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • zawód

    Definicja: 

    Zbiór prac, w których podstawowe zadania i obowiązki wykazują duże podobieństwo.

    Źródło: 
    ILO, 2008.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • zawód regulowany

    Definicja: 

    Zad\wód lub grupa zawodów, do których dostęp i których wykonywanie wymaga posiadania szczególnych kwalifikacji, co regulują pośrednio lub bezpośrednio przepisy prawne, regulacyjne lub administracyjne.

    Źródło: 
    European Parliament and Council of the European Union, 2005.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • zbyt wysokie kwalifikacje

    Definicja: 

    Sytuacja, w której wiedza, umiejętności i kwalifikacje jednostki są wyższe, niż wymagania związane z danym stanowiskiem lub, ogólnie rzecz ujmując, wymagania rynku pracy.

    Komentarz: 
    • zbyt wysokie kwalifikacje nie są jednoznaczne z:
      • zbyt wysokim wykształceniem: sytuacja, w której jednostka ma wyższe wykształcenie, niż wymaga tego obecnie wykonywana praca (mierzone w latach);
      • zbyt wysokimi umiejętnościami: sytuacja, w której jednostka nie jest w stanie w pełni wykorzystać swoich umiejętności w aktualnie wykonywanej pracy.
    • sytuacja, w której osoba wykonująca daną pracę posiada zbyt wysokie kwalifikacje może mieć charakter tymczasowy (np. młoda osoba o zbyt wysokich kwalifikacjach przyjmuje pracę na niskim stanowisku do czasu znalezienia lepszego zatrudnienia) lub stały.
    Źródło: 
    Cedefop, 2010.
    ES | DE | EN | FR | IT | LT | PL | PT | RO | SR-CYR | SR-LAT
  • zdolność adaptacji / zdolność przystosowania się

    Definicja: 

    Zdolność przystosowania się organizacji lub jednostki do nowych technologii, nowych reguł rynkowych oraz nowych form pracy.

    Źródło: 
    Cedefop, 2008.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR
  • zdolność do zatrudnienia / umiejętność przystosowania zawodowego

    Definicja: 

    Połączenie czynników, które umożliwiają jednostce postęp w poszukiwaniu lub rozpoczęciu zatrudnienia, jego utrzymanie oraz rozwijanie się w trakcie kariery zawodowej.

    Komentarz: 

    zdolność do zatrudnienia danej osoby zależy od:

    • jej cech osobistych (w tym od odpowiedniej wiedzy i umiejętności);
    • umiejętności zaprezentowania tych cech na rynku pracy;
    • uwarunkowań środowiskowych i społecznych (np. oferowane jej możliwości i formy motywacji, które skłaniają do uaktualniania wiedzy i umiejętności oraz ich uwierzytelniania);
    • uwarunkowań gospodarczych.
    Źródło: 
    Cedefop, 2008, based on Scottish Executive, 2007; The Institute for Employment Studies, 2007.
    ES | DE | EL | EN | FR | HR | IS | IT | LT | NB | PL | PT | RO | SK | SL | SR-CYR | SR-LAT | SV | TR